Strona główna / Druk sublimacyjny

Druk sublimacyjny: dlaczego kolor nie schodzi z tkaniny

W większości technologii druku obraz leży na powierzchni materiału. W sublimacji obraz staje się częścią włókna. Ta różnica tłumaczy niemal wszystkie zalety i wszystkie ograniczenia tej metody.

Nazwa pochodzi od zjawiska fizycznego, w którym ciało stałe przechodzi bezpośrednio w stan gazowy, z pominięciem cieczy. Barwniki sublimacyjne zachowują się właśnie tak przy temperaturze rzędu stu dziewięćdziesięciu do dwustu stopni. W tych warunkach struktura poliestru chwilowo się rozluźnia, cząsteczki barwnika wnikają do wnętrza włókna, a po ostygnięciu materiał zamyka się i zatrzymuje pigment w środku.

Przebieg procesu

1. Przygotowanie pliku i przeliczenie kolorów przez oprogramowanie RIP z profilem właściwym dla danej tkaniny.
2. Nadruk atramentem sublimacyjnym, bezpośrednio na materiał albo na papier transferowy.
3. Obróbka termiczna w kalandrze lub prasie, gdzie działa jednocześnie temperatura, czas i docisk.
4. Studzenie, w trakcie którego włókno zamyka barwnik w swojej strukturze.
5. Kontrola jakości na stole podświetlanym oraz pomiar zgodności barw względem wzorca.

Trzy parametry obróbki są ze sobą powiązane. Zbyt krótki czas przy właściwej temperaturze da kolor blady, zbyt długi spowoduje rozlanie krawędzi i zżółknięcie bieli. Doświadczony operator dobiera je do konkretnej partii materiału, ponieważ nawet ta sama tkanina od tego samego dostawcy potrafi zachowywać się nieco inaczej między partiami produkcyjnymi.

Ograniczenia metody

Sublimacja działa wyłącznie na podłożach syntetycznych, praktycznie rzecz biorąc na poliestrze i materiałach powlekanych poliestrem. Bawełna, papier zwykły, drewno czy folia PCV nie przyjmą barwnika w ten sposób. Druga granica dotyczy koloru białego. Atrament biały w tej technologii nie istnieje, więc biel na wydruku to po prostu niezadrukowany materiał. Z tego powodu tkanina musi być biała, a projekty na kolorowym podłożu wymagają zupełnie innego podejścia.

Zarządzanie kolorem w praktyce

Największym źródłem rozczarowań przy zamówieniach jest różnica między obrazem na monitorze a gotowym wydrukiem. Ekran emituje światło i pracuje w przestrzeni RGB obejmującej barwy, których żadna farba nie odtworzy. Tkanina odbija światło otoczenia, więc jej wygląd zmienia się razem z oświetleniem pomieszczenia.

Rozwiązanie polega na trzech krokach. Po pierwsze, definiowanie kolorów firmowych w Pantone, a nie wyłącznie w wartościach ekranowych. Po drugie, korzystanie z profili ICC przygotowanych dla konkretnego materiału i konkretnego urządzenia. Po trzecie, wydruk próbki na docelowej tkaninie przed uruchomieniem nakładu. Ten ostatni krok pomija się najczęściej i najczęściej właśnie on kosztuje później najwięcej.

Kiedy sublimacja nie jest właściwym wyborem

Technologia ma swoje granice i warto je znać przed złożeniem zamówienia. Przy nośnikach sztywnych, takich jak tablice informacyjne, płyty kompozytowe czy kasetony, lepiej sprawdza się druk UV, który utwardza atrament na powierzchni dowolnego podłoża. Przy oklejaniu pojazdów standardem pozostają folie zadrukowane solwentowo lub lateksowo, ponieważ muszą przylegać do nierównych powierzchni i znosić mycie ciśnieniowe.

Sublimacja nie sprawdzi się także wtedy, gdy zamówienie obejmuje pojedynczą sztukę o bardzo drobnym detalu, na przykład tabliczkę z regulaminem złożoną z małego tekstu. Rozdzielczość samego druku jest wystarczająca, ale rozmycie krawędzi na tkaninie sprawia, że litery poniżej centymetra tracą ostrość. W takich zastosowaniach lepiej sięgnąć po podłoże sztywne albo po nadruk na materiale powlekanym.

Ostatnie ograniczenie ma charakter organizacyjny. Kalander to urządzenie o dużych gabarytach i wysokim poborze energii, więc niewielkie zakłady zlecają utrwalanie na zewnątrz. Wydłuża to realizację o dzień lub dwa, o czym warto pamiętać przy napiętych terminach.

Aspekt środowiskowy

Proces sublimacji nie wykorzystuje rozpuszczalników i nie emituje lotnych związków organicznych, co odróżnia go od druku solwentowego. Zużycie wody jest zerowe, w przeciwieństwie do tradycyjnego barwienia tekstyliów. Powstają natomiast odpady w postaci zużytego papieru transferowego, a gotowy produkt pozostaje wyrobem z tworzywa sztucznego, więc temat recyklingu poliestru nadal jest otwarty. Coraz częściej spotyka się tkaniny wykonane z surowca pochodzącego z recyklingu butelek, o właściwościach zbliżonych do materiału pierwotnego.

Pytania i odpowiedzi

Czy sublimacja działa na każdym materiale?

Nie, tylko na poliestrze i podłożach powlekanych poliestrem. Do innych materiałów stosuje się druk UV albo lateksowy.

Dlaczego kolor różni się od ekranu?

Ekran świeci, tkanina odbija światło. Profile kolorystyczne i próbka na docelowym materiale ograniczają rozbieżność do minimum.

Czy nadruk da się sprać?

Nie przy normalnym praniu do trzydziestu stopni. Barwnik jest wewnątrz włókna, a nie na powierzchni.